FORGOT YOUR DETAILS?

Przełyk i jego korelacje z wątrobą.

Co ma przełyk do wątroby?
Czyli jak powstają żylaki przełyku…

Wstęp – jak postrzegamy ludzki organizm?

Człowiek to jedna wielka machina składająca się z wielu połączonych ze sobą układów, które składają się z wielu pomniejszych struktur, które dzielą się, wciąż na pomniejsze elementy współpracującego ze sobą systemu… w którym zaburzenie funkcjonowania jednego ogniwa może mieć negatywny wpływ na efektywne działanie innego ogniwa (wydawać by się mogło odległego), a w konsekwencji większego układu, a nawet powodować dysfunkcję całego ustroju ludzkiego organizmu.

W taki sposób rozumiem hasło “holistyczne podejście do zdrowia”, które jest często nadużywane w branży fitness. Koncepcja jest jak najbardziej słuszna (postrzeganie organizmu jako całości), ale często źle rozumiana i prowadząca do skrajności, natomiast każde skrajne podejście w dłuższej perspektywie czasu może wyrządzić szkody nawet w kontekście “holistycznego” podejścia. Najprostszym sposobem na wprowadzenie prawdziwie holistycznego modelu dbania o swoje zdrowie jest stała obserwacja swojego organizmu (m.in. monitorowanie poszczególnych markerów choroby wykonując okresowo badania krwi, moczu, kału i konsultacje lekarskie) oraz działanie w momencie identyfikacji powstającego problemu zdrowotnego, a gdy zauważymy, że problem już istnieje to konsekwentnie wprowadzamy zmiany (np. stylu życia, odżywiania, pracy czy odpoczynku), aby ten problem rozwiązać (a nie udajemy, że go nie ma). Natomiast w sytuacji, gdy już ten cel zostanie zrealizowany to nie powracamy do dawnego modelu postępowania (który Nam nie służył) tylko staramy się pielęgnować to co zbudowaliśmy ciesząc się osiągniętym zdrowiem i dobrym samopoczuciem.

Utopia? Myślę, że niekoniecznie… wystarczy wzbudzić świadomość w społeczeństwie jak ważna jest profilaktyka i dbanie o siebie przede wszystkim jak jesteśmy zdrowi, bo jest to po prostu dużo łatwiejsze niż wychodzenie z ciężkiej choroby, gdy wcześniej lekceważyliśmy objawy i sygnały ostrzegawcze, które wysyłał Nam własny organizm.

Tak właśnie może się wydarzyć w przypadku powstawania żylaków przełyku, których krwotok jest śmiertelnym zagrożeniem dla życia chorego… ale zanim do tego przejdziemy  przedstawię Wam kilka faktów na temat samego przełyku.

Przełyk, a wątroba i żylaki przełyku

Przełyk (ang. esophagus) jest rurą mięśniową o długości ok. 25 cm i średnicy ok. 2 cm, którą pokarm trafia z gardła do żołądka. Pokarm przechodzi przez przełyk dynamicznie ze względu na perystaltyczną pracę jego mięśni, która jest wspomagana przez grawitację (lecz od niej nieuzależniona – człowiek może przełykać wisząc do góry nogami). Przełyk na swoim przebiegu przez szyję, śródpiersie i środkową przestrzeń jamy klatki piersiowej biegnie zgodnie z kształtem krzywizn kręgosłupa.

Przełyk ma dwie warstwy mięśni: wewnętrzną i zewnętrzną. W górnej 1/3 swojej długości warstwa zewnętrzna składa się z mięśni poprzecznie prążkowanych (zależnych od woli), a w środkowej 1/3 występują dwa typy mięśni (poprzecznie prążkowane i mięśnie gładkie), natomiast w końcowej 1/3 długości przełyku występują wyłącznie mięśnie gładkie.

W przełyku występują 3 zwężenia spowodowane przebiegiem sąsiadujących struktur:

zwężenie szyjne (tzw. górny zwieracz przełyku) – znajduje się na początku przełyku na wysokości połączenia gardłowo-przełykowego, ok. 15 cm od siekaczy, a wynika ono z obecności mięśnia pierścienno-gardłowego;

zwężenie piersiowe (tzw. oskrzelowo-aortowe) – złożone zwężenie rozpoczynające się w miejscu, w którym przełyk jest krzyżowany przez łuk aorty, ok. 22,5 cm cm od siekaczy, a dalej tam, gdzie przełyk jest krzyżowany przez oskrzele górne lewe czyli ok. 27,5 cm od siekaczy.

zwężenie przeponowe – znajduje się w miejscu, w którym przełyk przechodzi przez rozwór przełykowy przepony czyli ok. 40 cm od siekaczy. Rozwór przełykowy ma eliptyczny kształt, utworzony jest przez włókna mięśniowe przepony i zaczyna się na poziome kręgu kręgosłupa T10, natomiast kończy się opuszczając klatkę piersiową łącząc się z żołądkiem w jego części wpustowej na poziomie kręgu T11. Zespolenie przełykowo-żołądkowe przypomina podłużną linię Z o poszarpanym przebiegu, gdzie dochodzi do nagłej zmiany błony śluzowej przełyku w błonę śluzową żołądka. Bezpośrednio powyżej tego zespolenia występuje wspomniany już rozwór przełykowy, który działa jak fizjologiczny zwieracz dolny przełyku mający za zadanie kurczenie się i rozkurczanie w taki sposób, aby zapobiegać m.in. zarzucaniu treści żołądkowej do przełyku czyli tzw. refluksowi żołądkowo-przełykowemu.

Żyły podśluzówkowe dolnej części przełyku odprowadzają krew do układu żył głównych (tzw. układ systemowy), jak również do żyły wrotnej wątroby (tzw. układ wrotny), dlatego stanowią połączenie pomiędzy tymi dwoma układami. W wypadku nadciśnienia wrotnego (tzn. kiedy w układzie żyły wrotnej wątroby panuje nieprawidłowo podwyższone ciśnienie krwi) gdy krew nie jest w stanie przepłynąć żyłą wrotną wątroby i wątrobę ma miejsce odwrócenie kierunku przepływu w naczyniach przełykowych. Duża objętość przepływającej krwi powoduje znaczne powiększenie żył podśluzówkowych i powstawanie żylaków przełyku. Te rozszerzone naczynia mogą pęknąć i spowodować silny krwotok, co stanowi stan zagrożenia życia. Żylaki przełyku najczęściej powstają u osób, które mają już marskość wątroby1.

Krwawienia z żylaków o różnym nasileniu pojawiają się u ok. 40% chorych z żylakami przełyku. Śmiertelność w ciągu 6 tygodni wynosi prawie 20% wszystkich przypadków z żylakami przełyku. U każdego chorego ze stwierdzoną marskością wątroby zaleca się wykonanie badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego. Natomiast u chorych bez żylaków przełyku badanie powinno być wykonane co 2 lata, a u chorych z małymi żylakami (<5 mm) co roku. W przypadku chorych z dużymi żylakami (>5 mm), a także tych z małymi żylakami, ale ze znamionami zagrażającego krwawienia zaleca się prowadzenie profilaktyki pierwotnej polegającej na stosowaniu nieselektywnych β-adrenolityków (NBA) (np. propranolol, który jest lekiem pierwszego rzutu) lub gdy NBA są przeciwwskazane lub źle tolerowane wykonuje się opaskowanie żylaków przełyku2.

Zakończenie – Ciąg dalszy nastąpi…

Tak jak widzicie żylaki przełyku mogą powstawać w konsekwencji zaburzeń funkcjonowania wątroby. Podałem ten przykład żeby zobrazować jak ludzi organizm jest skonstruowany i zwrócić uwagę na fakt, że często przyczyna leży zupełnie gdzie indziej niż Nam się wydaje. Będę w dalszym ciągu pisał podobne artykuły, których centrum będzie wątroba, jednakże zmieniłem pierwotną koncepcję wielkiej trylogii na temat tego organu. Od tej pory nie będę pisał bardzo długich artykułów (których przygotowanie zajmuje mnóstwo czasu), ale skupię się na krótkich formach, które w połączeniu ze sobą będą tworzyły spójną całość. Myślę, że takie rozwiązanie będzie korzystne zarówno dla Was (moich czytelników), którzy narzekali na długie artykuły jak i dla mnie, bo nie będę musiał poświęcać tyle czasu na przygotowanie kolejnych artykułów.

Napiszcie w komentarzach co o tym myślicie i na jakie tematy chcielibyście żebym napisał w przyszłości.

Dziękuję za uwagę i życzę Wam udanego tygodnia 🙂

Źródła

1) Keith L. Moore “Anatomia kliniczna” Tom II, MedPharm Polska, 2015;

2) Maciej Gonciarz, Zbigniew Gonciarz “Niewirusowe zapalenia i niewyrównana marskość wątroby w praktyce klinicznej”, Termedia Wydawnictwo Medyczne, 2016;

MOI
PARTNERZY

Na hasło
"Radikal Change"
10% rabatu

TOP